Van Landschoot

800 jaar familiegeschiedenis

De familie Van Lantschoot in de penningkohieren van Adegem

Grondbezit, pachten, erfopvolging en familiebeheer in de jaren 1585–1593, aangevuld met het grond- en pachtoverzicht van 1585.

📍 Adegem 🗓️ 1585–1593 🧾 Penningkohieren en cijnzen 🌾 Grondbezit en pacht

Het penningkohier was een jaarlijkse belastinglijst waarin personen werden geregistreerd die op grond, erfpacht, vruchtgebruik of andere goederen een heffing verschuldigd waren. Voor Adegem vormen deze kohieren een uitzonderlijk rijke bron, omdat zij niet alleen bezit en gebruik zichtbaar maken, maar ook opvolging binnen families, beheer door weduwen en overdrachten tussen verwanten.

De rekeningen tonen dat de familie Van Lantschoot aan het einde van de zestiende eeuw sterk in Adegem verankerd was. Verschillende familieleden bezaten eigen hofsteden en landerijen, terwijl zij daarnaast zelf grote oppervlakten van derden pachtten.

Historische context van het penningkohier

De onderzochte periode viel samen met politieke en religieuze onrust in Vlaanderen: de nasleep van de Beeldenstorm, het calvinistische bewind in Gent en de strijd tussen de opstandige gewesten en de Spaanse overheid. Ondanks die onzekerheid bleef de lokale administratie van belastingen en cijnzen grotendeels functioneren.

De geregistreerde bedragen moeten niet zonder meer als de volledige waarde van een goed worden gelezen. Zij waren belastbare aanslagen of cijnzen die rustten op het bezit, vruchtgebruik of de exploitatie ervan.

Simoen Van Lanschoot en zijn nalatenschap

Simoen Van Lanschoot was vóór het begin van de rekeningreeks, dus vóór 1585, overleden. Toch bleef zijn naam in de kohieren aanwezig omdat verschillende goederen nog via zijn erfgenamen of beheerders werden belast.

  • Laureijns Van Lanscoot werd belast “over Simoen sijnen vadere”.
  • Bertholomeus Lambrecht betaalde over goederen van Simoens weduwe.
  • Cornelius de Vuldere werd eveneens belast over de weduwe van Simoen.
  • Cornelius Blondeel kan door huwelijk of pacht met deze familiekring verbonden zijn geweest.
Werkhypothese van de familierelaties
Simoen Van Lanschoot † vóór 1585 │ ├── Laureijns Van Lanscoot │ belast over goederen van zijn vader │ ├── mogelijk andere kinderen of erfgenamen │ └── weduwe van Simoen ├── beheer via Bertholomeus Lambrecht └── beheer via Cornelius de Vuldere
De functies van Lambrecht en De Vuldere zijn niet letterlijk omschreven. Zij kunnen pachters, schuldenaars, zaakwaarnemers of beheerders van de nalatenschap zijn geweest.
Laureijns Van Lanscoot — erfopvolger van Simoen

Laureijns verschijnt gedurende bijna de volledige rekeningreeks. De toevoeging “over Simoen sijnen vadere” bewijst rechtstreeks dat hij een zoon van Simoen was.

JaarKohierFolio/paginaBedragOmschrijving
1585/863490114/4430-2-0over Simoen, zijn vader
1586/873490215/2420-3-0idem
1587/883490317/5350-3-0idem
1588/893490415/6160-3-0idem
1589/903490520–21/7640-3-0idem
1590/91349069/408—niet vermeld
1591/92349079/4030-3-0idem
1592/933490817/3950-3-0idem

Daarnaast werd Laureijns jaarlijks voor 0-4-0 aangeslagen “over Adriaen Nombroot”. Dat kan wijzen op een afzonderlijk stuk grond dat hij van Nombroot had overgenomen, geërfd of in gebruik hield.

De huisvrouw van Laureijns Van Lanscoet

Vanaf 1586/87 wordt de echtgenote van Laureijns afzonderlijk belast. Dit is genealogisch belangrijk: zij bezat of gebruikte kennelijk goederen die juridisch onder haar eigen naam of herkomst werden geregistreerd.

JaarKohierFolio/paginaBedragOmschrijving
1586/873490215/2420-8-0over Corijn Jacobszone
1587/883490317/5350-8-0idem
1588/893490415/6160-8-0idem
1589/903490520–21/7640-8-0idem
1590/91349069/4080-8-0idem
1591/92349079/4030-8-0idem
1592/933490817/3950-8-0idem
Het bedrag van 0-8-0 was hoger dan de aanslag die Laureijns over zijn vader betaalde. Mogelijk was dit goed afkomstig uit haar bruidsschat, moederlijke erfenis of een eerdere familietak.
Joos en Jan Van Lanschoot — opvolging bij het goed van Adam Dyserick

Van 1585 tot en met 1587 werd Joos Van Lansschout jaarlijks belast voor 0-6-0 over Adam Dyserick. Vanaf 1588 verdwijnt Joos en neemt Jan Van Lanschoot dezelfde post over.

JaarNaamBedragOmschrijving
1585/86Joos Van Lansschout0-6-0over Adam Dyserick
1586/87Joos Van Lansschout0-6-0idem
1587/88Joos Van Lansschout0-6-0idem
1588/89Jan Van Lanschoot0-6-0over Adam Dyserick
1589/90Jan Van Lanschoot0-6-0idem
1590/91Jan Van Lanschoot0-6-0idem
1591/92Jan Van Lanschoot0-6-0idem
1592/93Jan Van Lanschoot0-6-0idem
De identieke aanslag en omschrijving maken een rechtstreekse overname aannemelijk. De kohieren bewijzen echter niet of Jan een zoon, broer, neef, erfgenaam of nieuwe pachter van Joos was.
Pieter Van Lanschoet — twee afzonderlijke lasten

Pieter werd gedurende de volledige periode tweemaal belast:

  • 0-2-0 voor een eigen of niet nader omschreven goed.
  • 0-3-0 over Lieven Kempe, bij het goed dat als t’sijnghelken wordt aangeduid.

De benaming t’sijnghelken kan betrekking hebben op een klein erf, een huisje of een plaatsnaam. De dubbele registratie toont in elk geval dat Pieter minstens twee afzonderlijke gebruiks- of eigendomsrechten had.

Blondeel, Lambrecht en De Vuldere — pachters of beheerders
NaamPeriodeBedragOver wie of wat
Cornelius Blondeel1585–15930-2-0over Pieter Van Lanschoet
Bertholomeus Lambrecht1585–15930-2-0over de weduwe van Simoen
Cornelius de Vuldere1585 en 1587–15930-1-0 tot 0-2-0over de weduwe van Simoen

Hun precieze juridische verhouding tot de familie blijft onzeker. Zij kunnen als pachters, schuldenaars, uitvoerders, voogden of zaakwaarnemers zijn opgetreden.

Grondbezit in erve — Adegem 1585

Het kohier van 1585 geeft een afzonderlijk overzicht van hofsteden, land, bos en moergrond die rechtstreeks op naam van familieleden stonden.

NaamBezittingenTaxatiePenninglast
Simoen Van LantschootHofstede met 3 gemeten, 2 lijnen en 70 roeden25 schellingen5 schellingen
Lambrecht Van LantschootHelft van een hofstede met 20 gemeten land en bos5 pond20 schellingen
Weduwe Jan Van Lantschoot en kinderenHofstede van 10½ gemeten10 schellingen 7 groten4 schellingen
Cornelius Van LantschootHofstede met 3 gemeten24 schellingen3 schellingen, 9 groten en 14 penningen
Adriaan Van LantschootHofstede met 5 gemeten moersch8 schellingen 4 groten20 schellingen
Passchier Van LantschootHofstede met 34 gemeten land en meers8 pond 10 schellingen34 schellingen
Pieter Van LantschootHofstede met 10 gemeten, 2 lijnen land en bosveld2 pond 14 schellingen14 schellingen
Jan Van Lantschoot18 gemeten en 1 lijn land, plus 10½ gemeten bosland7 pond 10 schellingen30 schellingen
Passchier en Jan behoorden volgens dit overzicht tot de grootste grondgebruikers. Lambrecht bezat eveneens een aanzienlijk landbouwbedrijf.
Gronden in pacht — exploitatie door familieleden

Lambrecht Van Lantschoot

Lambrecht pachtte gronden van meerdere eigenaars, waaronder Jan Danckaert, de kinderen van Roeland De Zuttere, Joris Vincke, Jan Veltganck, de erfgenamen van Matthijs, Nijssens en Adriaen Staelens en Jan de Swaef.

Totale pachtwaarde: 12 pond 2 schellingen.
Jaarlijkse penninglast: 2 schellingen, 8 groten en 4 penningen.

Passchier Van Lantschoot

Passchier had een bijzonder gespreid pachtbedrijf. Hij huurde van Adriaen Dyserinck, Claeijs van den Paradijs, de erfgenamen van de weduwe van Jan Vander Meulene, Simoen Van Lantschoot, Cornelius Van Lantschoot, Pieter Schrevelijnck, Pieter Lambrecht en Lambrecht Van Lantschoot.

Totale pachtwaarde: 8 pond 19 schellingen 6 groten.
Penninglast: 0-35-10-18.

Jan Van Lantschoot

Jan pachtte gronden van onder anderen Robert Tijlque, Franchois de Clerck, Maerck Van Wambeke, de weduwe van Pieter Houck, de kinderen van Jan De Bree, de weduwe van Geralt Soetaert, Roeland Lambrecht, Pieter Schrevelijnck, Gillis de Swaef, Pieter Maes, de erfgenamen van Willem De Roovere en Jan Veltganck.

Totale pachtwaarde: 3 pond 5 schellingen 5 groten.
De afzonderlijke penninglasten liepen op tot ongeveer 13 schellingen en 1 groot.

Cornelius Van Lantschoot

Cornelius pachtte onder meer van Passchier van Wulpen, Jan van Steenberghe, de kinderen van Joris de Ketelaere, Jan van Hoorebeke en Cornelis de Bree.

Totale pachtwaarde: meer dan 2 pond 19 schellingen.

Samenvatting van personen en verbanden
NaamPeriodeRegistratieWaarschijnlijke betekenis
Laureijns Van Lanscoot1585–1593over Simoen, zijn vaderrechtstreekse erfopvolging
Huisvrouw van Laureijns1586–1593over Corijn Jacobszoneeigen of aangebracht goed
Joos Van Lansschout1585–1587over Adam Dyserickeerste gebruiker of belastingplichtige
Jan Van Lanschoot1588–1593over Adam Dyserickopvolger van Joos
Pieter Van Lanschoet1585–1593eigen goed en over Lieven Kempemeerdere percelen of rechten
Cornelius Blondeel1585–1593over Pieter Van Lanschoetmogelijk pachter of verwant
Bertholomeus Lambrecht1585–1593over weduwe Simoenbeheerder of pachter
Cornelius de Vuldere1585–1593over weduwe Simoenmede-beheerder of pachter
Volledig bronnenoverzicht
  • Stadsrekening Gent 34901 — 1585/86 — fol. 14/443
  • Stadsrekening Gent 34902 — 1586/87 — fol. 15/242
  • Stadsrekening Gent 34903 — 1587/88 — fol. 17/535
  • Stadsrekening Gent 34904 — 1588/89 — fol. 15/616
  • Stadsrekening Gent 34905 — 1589/90 — fol. 20–21/764
  • Stadsrekening Gent 34906 — 1590/91 — fol. 9/408
  • Stadsrekening Gent 34907 — 1591/92 — fol. 9/403
  • Stadsrekening Gent 34908 — 1592/93 — fol. 17/395
Bewaarplaats: Stadsarchief Gent of Rijksarchief Gent, binnen de stadsrekeningen en afschriften van kohieren die verband houden met de kasselrij Oudburg, waaronder Adegem ressorteerde.
Genealogische en historische conclusies

De penningkohieren tonen een familie die in vrijwel alle lagen van de lokale grondexploitatie aanwezig was. Sommige leden bezaten aanzienlijke hofsteden, anderen pachtten verspreide percelen van meerdere eigenaars, en verschillende familieleden traden onderling als verhuurder en huurder op.

Simoen Van Lanschoot verschijnt als een oudere centrale figuur. Zijn zoon Laureijns zette een deel van het bezit voort, terwijl de goederen van Simoens weduwe via derden werden beheerd. Daarnaast maken Passchier, Lambrecht, Pieter, Jan, Cornelius en Adriaan duidelijk dat er in Adegem meerdere gelijktijdige gezins- of familietakken actief waren.

De economische kracht van deze familie lag niet alleen in rechtstreeks grondbezit. Minstens even belangrijk was hun rol als pachters en exploitanten van land dat eigendom was van andere plaatselijke families en instellingen.

De kohieren geven sterke aanwijzingen voor opvolging en familiebeheer, maar bewijzen niet alle onderlinge verwantschappen. Voor definitieve stamboomverbindingen blijven weesakten, staten van goed, huwelijksakten en schepenregisters noodzakelijk.