De aangeleverde transcriptie, met behoud van de regels en lezingen. De toevoeging “(12 april 1563)” is overgenomen uit de meest recente versie van de onderzoeker. Zie de afzonderlijke toelichting bij de datum.

Inhoudelijke hertaling naar de aangeleverde transcriptie. Vierkante haken markeren een onzekere lezing of uitleg.

Rapport en opsomming van het leen dat ik, Willem Van Lanschoot, zoon van Jan, in leen en in leenmanschap houd van onze geduchte heer Filips, koning van Spanje en graaf van Vlaanderen, uit hoofde van zijn heerlijkheid en hof van Knesselare. [De inleiding vermeldt een ligging binnen de parochie Knesselare, ten zuiden van de kerk; de samenhang met de belendingen hieronder is te controleren.]

Mijn genoemde leengoed is ongeveer drie gemeten groot, iets minder of meer. Aan de zuidzijde grenst het aan de kerk van Knesselare [vermoedelijk kerkgrond], aan de noordzijde aan de erfgenamen van Lowys Valcke en aan de oostzijde aan de watergang. Met het westelijke uiteinde komt het uit op de weg van Knesselare naar Haeltere en naar Buntlere.

Dit leen is mij toegekomen door aankoop van een zekere Niclaes Minens, zoon van Willeboort. Ik houd het in trouw aan mijn rechtmatige heer. Bij overgang is het onderworpen aan het recht van de “beste vrome van drie” [waarschijnlijk de beste jaaropbrengst uit drie jaren], met kamerlinggeld en hofrecht, zoals de andere lenen die van het genoemde hof worden gehouden. Bij verkoop is de tiende penning van de verkoopsom verschuldigd.

Zo geef ik, de genoemde Willem, naar mijn beste weten en vermogen mijn leen aan, zoals het er nu voorstaat, in handen van Jacop van Audenberghe, baljuw van de koninklijke majesteit voor deze heerlijkheid en dit hof van Knesselare.

Mocht ik mijn leen groter of kleiner hebben opgegeven dan het behoort te zijn, hetzij wat de oppervlakte, hetzij wat de vrijheden betreft, dan verzoek ik [onvolledig overgeschreven formule] dat de aangifte kan worden vermeerderd of verminderd volgens de registers van mijn heer, naar het oordeel van de leenmannen van dit hof, waartoe ik op heden behoor.

Als bewijs van de waarheid heb ik, Willem voornoemd, dit rapport bezegeld met mijn eigen zegel, hieronder aangehangen, op de twaalfde dag van april vijftienhonderddrieënzestig, vóór Pasen. [Datering zoals overgeschreven; de omzetting naar 1564 blijft te controleren.]

Voor “beste vrome” is het Deutsches Rechtswörterbuch, lemma Frommen, II.2 geraadpleegd. De woordenboekvoorbeelden ondersteunen de uitleg als beste jaaropbrengst uit drie jaren.

De vermelding toont evenmin dat Willem in Knesselare woonde, het perceel zelf bewerkte of verwant was aan andere tijdgenoten Van Landschoot in de streek.

Voorbehoud bij de lokalisering. De inleiding bevat “suut vanden kercken”, terwijl de belendingen de kerk aan de zuidzijde plaatsen. Dat hoeft niet noodzakelijk hetzelfde referentiepunt te zijn: “kerk” kan bijvoorbeeld kerkgrond aanduiden. Ook de zinsbouw van de inleiding moet worden gecontroleerd. Een kaartpositie is daarom nog niet met zekerheid aan te wijzen.

De plaatsnamen Haeltere en Buntlere blijven hier in de aangeleverde schrijfwijze staan. Een moderne identificatie vereist vergelijking met het handschrift en plaatselijke kaarten.

1563 vóór Pasen, of 1564?

Bij de paasstijl begon het nieuwe jaar met Pasen. Een datum vóór Pasen kon daardoor een jaarcijfer dragen dat één lager is dan bij een jaarbegin op 1 januari. De omzetting hangt echter af van de werkelijke paasdatum.

De aangeleverde tekst heeft “12 april 1563 vóór Pasen”. De eerdere notitie voegde “12 april 1564” toe; de meest recente versie van de onderzoeker geeft “12 april 1563”. In de toen gebruikte Juliaanse kalender viel Pasen in 1564 op 2 april. De voorgestelde datum ligt dus ná Pasen. De paastabel van R. H. van Gent, Universiteit Utrecht vermeldt 1564 bij 2 april. Dit is aanleiding om de eindformule opnieuw te lezen, niet om zelf een ander jaartal in te vullen.

De formulering op deze pagina luidt nu: “12 april 1563 volgens de laatste transcriptie; datumformule te controleren.” Een omzetting van paasstijl naar een januari-jaarbegin is bovendien iets anders dan een omzetting van Juliaanse naar Gregoriaanse kalenderdagen.

Het wiel en het omschrift

De begeleidende notitie beschrijft een wiel in het zegel en geeft een onvolledig omschrift met onder meer “van Lanscoit” en “filius Joannes”. Dit omschrift is hier niet als volledige, gecontroleerde lezing overgenomen. Het aantal spaken, eventuele andere figuren en de precieze naamvorm moeten aan een voldoende scherpe afbeelding worden getoetst.

De akte vermeldt dat Willem zijn eigen zegel aanhangt; op de afbeelding van de brief is dat aangehangen zegel ook zichtbaar. De details zijn daarop niet volledig duidelijk. De voorstelling van het wiel wordt in het bijgevoegde bronfragment beschreven. Het nieuwe illustratieve zegel bovenaan deze pagina is op die gedeeltelijke informatie gebaseerd; de vormgeving en het volledig uitgewerkte opschrift zijn geen exacte kopie van het oorspronkelijke zegel. Ook de koppeling met een familiewapen of andere zegelvoerders vraagt afzonderlijke vergelijking.

• Basistekst: transcriptie en begeleidende gegevens aangeleverd door Hans Van Landschoot. Dit is een uitwerking naar die transcriptie, geen nieuwe lezing van de originele akte.
• Archiefaanduiding uit het dossier: ARA “Leengoed N° 10903”
• De Raadt / Gallica: de door de onderzoeker opgegeven bronpagina, beeld 318. Deze scan kon bij deze uitwerking niet onafhankelijk worden gecontroleerd. Het beeldnummer is niet automatisch een gedrukt paginanummer.
• Woordverklaring: Deutsches Rechtswörterbuch, Frommen, II.2, voor “beste vrome”.
• Datumcontrole: R. H. van Gent, Universiteit Utrecht — paastabel voor de Juliaanse kalender, vermelding van 1564 bij 2 april.

Redactionele uitwerking: 1 oktober 2026. De verbinding met 1535, de precieze ligging, de zegellezing en de datum zijn afzonderlijk als controlepunten aangeduid.