Jan Landtscocht, het wapen en de band met Meulebeke

Op de grafsteen van Jan Landtscocht, zoon van Maerten, staat een opvallend familiewapen: een zwarte beer op een licht of vermoedelijk zilveren schildveld. Dezelfde heraldische figuur staat centraal in het historische wapen van Meulebeke. Die overeenkomst is bijzonder, omdat de familie Landsocht aantoonbaar vanuit Wingene naar Meulebeke trok, er poorter werd, er erfgoederen bezat en zich van daaruit verder verspreidde naar Brugge, Oudenaarde en Vedrin.

Vergelijking van beide wapens - Landsocht en de Beer

Wapenschild van Jan Landtsocht filius Maertin met zwarte beer — **Wapen van Jan Landtsocht**
Volgens de overgeleverde voorstelling: een zilveren schild met een zwarte beer. De helm is voorzien van zwart-zilveren dekkleden. De oorspronkelijke kleuren zijn nog niet door een afzonderlijke geschreven blazoenering bevestigd.

Wapenschild van de familie De Beer, baronnen van Meulebeke, volgens Rietstap — **Wapen van De Beer, baronnen van Meulebeke**
Volgens Rietstap: in goud een gaande beer van sabel, gemuilband en gebonden van keel. Als helmteken een uitkomende zwarte beer tussen een antieke vlucht, afwisselend doorsneden van goud en sabel.

Het belangrijkste verschil

Beide wapens tonen een zwarte beer, maar ze zijn heraldisch niet identiek.

Bij Jan Landtscocht staat de beer op een vermoedelijk zilveren veld. Bij de familie De Beer van Meulebeke staat de beer volgens Rietstap op een gouden veld en is hij bovendien rood gemuilband en gebonden.

Ook het helmteken verschilt: het wapen van De Beer heeft een uitkomende beer tussen goud-zwarte vleugels, terwijl voor het Landtscocht-wapen geen oorspronkelijk helmteken is overgeleverd.

Kern van het onderzoek

De overeenkomst tussen het wapen van Jan Landtsocht en het wapen van Meulebeke berust niet alleen op dezelfde figuur. Er bestaat ook een aantoonbare geografische, juridische en genealogische band met Meulebeke.

De familie gaat terug op Jan Landsocht uit Wingene. Zijn zonen Maerten en Pieter stonden aan het begin van twee belangrijke familielijnen:

de lijn van Maerten, die via Meulebeke met Brugge verbonden werd;
de lijn van Pieter, die vanuit Meulebeke verderging naar Oudenaarde en uiteindelijk Vedrin.

De verschillende bewijsstukken worden hieronder afzonderlijk behandeld. Elk deel kan worden geopend en gesloten.

Inhoud van het dossier

Klik op een onderdeel om rechtstreeks naar het gewenste deel te gaan.

1. Het wapen van Jan Landtscocht 2. De oorsprong vanuit Wingene 3. Maerten Landsocht als poorter van Meulebeke 4. De Meulebeekse erfenis van 1521 5. De twee familietakken 6. Van Meulebeke naar Oudenaarde en Vedrin 7. Het historische wapen van Meulebeke 8. Vergelijking van beide wapens 9. Mogelijke verklaringen 10. Voorlopige conclusie

Deel 1 — Het wapen van Jan Landtscocht

Het wapen op de grafsteen

In een oude beschrijving van een grafsteen staat boven het linkse schild de naam Landtschot. Het schild toont één zwarte beer.

Rechts staat een gedeeld huwelijkswapen. In de linker helft van dat schild verschijnt opnieuw dezelfde beer. De rechter helft behoort tot de familie De Lampreel.

Grafsteenbeschrijving van Jan Landtsocht met het wapen en het gedeelde wapen Landtscocht-De Lampreel — Links staat het afzonderlijke wapen van Landtscocht. Rechts staat het gedeelde huwelijkswapen **Landtsocht–De Lampreel**. De herhaling van de beer bevestigt dat deze figuur werkelijk bij het wapen Landtsocht hoorde. (bron: SAB - Handschrift d'Hooghe)

De persoon bij het wapen

De grafsteenbeschrijving verwijst naar Jan Landtsocht, zoon van Maerten. Daardoor kan het wapen rechtstreeks worden verbonden met een bij naam genoemde vertegenwoordiger van de familie.

De beer is dus geen los decoratief element. Hij verschijnt zowel in het afzonderlijke familiewapen als in het samengestelde huwelijkswapen.

Voorlopige heraldische beschrijving:
In zilver een beer van sabel.

Het schildveld van het Landtsocht-wapen is in de oude tekening niet ingekleurd. Het wordt daarom voorlopig als zilver geïnterpreteerd.

Zonder een oorspronkelijke kleurvermelding, een gekleurd wapenboek of een beschrijving van een zegel blijft deze kleurtoekenning voorlopig.

↑ Terug naar de inhoud

Deel 2 — De oorsprong vanuit Wingene

Jan Landsocht uit Wingene

Aan het begin van deze familiegroep staat Jan Landsocht, die uit Wingene afkomstig was.

Twee van zijn zonen zijn van bijzonder belang voor de verdere familiegeschiedenis:

Maerten Landsocht, zoon van Jan;
Pieter Landsocht, zoon van Jan.

Vanuit deze twee broers ontwikkelden zich twee verwante, maar geografisch verschillende familielijnen.

Jan Landsocht uit Wingene

Maerten Landsocht

Maerten werd poorter van Meulebeke. Zijn familielijn wordt later met Brugge verbonden.

Pieter Landsocht

Pieter werd de stamvader van de lijn die vanuit Meulebeke verderging naar Oudenaarde en later naar Vedrin.

Deze familiebeweging toont dat Meulebeke een centraal overgangspunt vormde tussen de oudere oorsprong in Wingene en de latere verspreiding naar Brugge en Oudenaarde.

↑ Terug naar de inhoud

Deel 3 — Maerten Landsocht als poorter van Meulebeke

De poortersinschrijving

Een poortersregister van Meulebeke vermeldt:

Maerten Landsocht filius Jan

Hiermee wordt bevestigd dat Maerten, zoon van Jan, officieel als poorter van Meulebeke werd opgenomen.

Poortersinschrijving van Maerten Landsocht, zoon van Jan, in Meulebeke — Poortersinschrijving van **Maerten Landsocht filius Jan**. FamilySearch, filmnummer **008373353**, afbeelding **278/620**, poorters van Meulebeke.

Wat betekende het poorterschap?

Het poorterschap was meer dan een eenvoudige aanduiding van verblijf. Een poorter werd juridisch tot de plaatselijke gemeenschap gerekend en kon er bepaalde burgerlijke en economische rechten uitoefenen.

De inschrijving bevestigt dus een werkelijke en officiële band tussen Maerten Landsocht en Meulebeke.

Bron:
FamilySearch, filmnummer 008373353, afbeelding 278 van 620, poortersregister van Meulebeke.

↑ Terug naar de inhoud

Deel 4 — De Meulebeekse erfenis van 1521

De kinderen van Maerten Lanshoc

Een Tieltse weesrekening uit 1521 levert een tweede belangrijk bewijs van de band tussen de familie Lanshoc/Landsocht en Meulebeke.

Op 26 augustus 1521 legden Lowijs De Vos en Jan Bernaert, als voogden van de kinderen van Maerten Lanshoc, rekening af over hun erfdeel.

De akte noemt de volgende kinderen:

Maertken Lanshoc;
Kerstiaen Lanshoc;
Janneken Lanshoc;
Clemme Lanshoc;
Anthonyne Lanshoc, die later overleed.

Oorspronkelijk fragment

Lowijs De Vos ende Jan Bernaert in Tielt up den 26ste in ougst 1521 als voochden van Maertken, Kerstiaen, Janneken, Clemme ende Anthonyne, doot, Lanshoc/Lanshofst, filii Maertin, bringhen over bij huerlieden eede up den 10sten dach van april 1521 naer Paesschen t’goet de weezen toe commende ende verstorven bij den overlijden van Clemine, de weduwe van Maerten De Vos, heurlieder soenvrauwe.

Te wetene: het achtste deel vanden helft van een behuusde stede, gheleghen in Muelebeke, groot int gheheele zestien bunderen ofte daer ontrent, met huerlieden portie van alle de huusen, boomen ende catheijlen erop staen.

Ten zelven daghe hadden de voochden consent van proost ende schepenen al het voornoemde landt te vercoepene ende het ghelt daeraf commende te boucke te bringhene.

Hedendaagse hertaling

Op 26 augustus 1521 legden Lowijs De Vos en Jan Bernaert in Tielt, als voogden van de minderjarige kinderen Maertken, Kerstiaen, Janneken, Clemme en Anthonyne Lanshoc, onder ede rekening af over het bezit dat de wezen hadden geërfd.

Het erfdeel was afkomstig uit de nalatenschap van Clemine, weduwe van Maerten De Vos. Zij was de grootmoeder van de kinderen.

De wezen erfden een aandeel in een behuisde hofstede in Meulebeke. Het volledige goed was ongeveer zestien bunderen, of ongeveer 22,4 hectare, groot.

Hun aandeel bedroeg het achtste deel van de helft van het goed, samen met hun aandeel in de huizen, bomen en roerende goederen die zich op de hofstede bevonden.

De voogden kregen toestemming van de proost en schepenen om het land te verkopen. De opbrengst moest officieel in de weesrekening worden opgenomen.

Verkoop van het erfdeel

Op 26 augustus 1521 brachten de voogden de opbrengst van de verkochte gronden in rekening. De totale som bedroeg 9 pond groten.

Koper	Plaats	Bedrag
Pieter Vanden Piete	Tielt	5 pond groten
Loey De Boscher	Aarsele	2 pond groten
Jan Cornet	Aarsele	2 pond groten

De drie bedragen samen vormen precies de vermelde verkoopsom van 9 pond groten.

Verdere afhandeling van de voogdij

19 februari 1523

Anthonyne was intussen overleden. Haar vader en de voogd kregen toestemming om de inkomsten van twee verlopen jaren te gebruiken voor het onderhoud van de kinderen.

28 december 1526

Bij het afsluiten van de rekening bedroeg het tegoed van de wezen 12 pond en 6 schellingen.

28 februari 1530

Bij een volgende afsluiting bedroeg het saldo 11 pond en 15 schellingen parisis.

16 april 1533

Kerstiaen en Janneken werden door proost en schepenen meerderjarig en handelingsbekwaam verklaard.

12 april 1535

Jan en Kerstiaen verklaarden dat zij hun goederen ontvangen hadden. Zij stelden zich tevreden en ontsloegen hun voogden en alle andere betrokkenen van verdere verantwoordelijkheid.

Betekenis van deze weesrekening

De akte bewijst dat de familie in 1521 niet alleen door poorterschap met Meulebeke verbonden was.

De kinderen van Maerten bezaten er ook erfelijke rechten in:

grond;
een behuisde hofstede;
huizen;
bomen;
roerende goederen of catheilen.

De band met Meulebeke was dus zowel juridisch, economisch als familiaal.

Bron:
OSAK Tielt, weesboek 40, Den Zwarten Leeuw, 1521, afbeelding 155/287.

↑ Terug naar de inhoud

Deel 5 — De twee familietakken

De lijn van Maerten

Maerten Landsocht, zoon van Jan uit Wingene, werd poorter van Meulebeke. Zijn kinderen bezaten er erfgoederen.

Uit deze familieomgeving ontstond de tak die later in Brugge zichtbaar werd.

Tot deze lijn of directe familieomgeving behoort Jan Landtsocht, zoon van Maerten, bij wiens grafsteen het wapen werd afgebeeld.

De Brugse Landtsocht/Landsoght-tak stierf in de zeventiende eeuw uit.

De lijn van Pieter

Pieter Landsocht, eveneens een zoon van Jan uit Wingene, werd de stamvader van de eigenlijke Meulebeekse tak.

Zijn nakomelingen trokken later naar Oudenaarde en vervolgens naar Vedrin.

In deze latere lijn ontstond uiteindelijk de naamvorm Lanscotte.

Jan Landsocht uit Wingene

Maerten filius Jan

Wingene → Meulebeke → Brugge

Poorter van Meulebeke, kinderen met erfgoed in Meulebeke, later verbonden met de Brugse tak.

Pieter filius Jan

Wingene → Meulebeke → Oudenaarde → Vedrin

Stamvader van de Meulebeekse tak en de latere lijn Lanscotte.

Waar de aansluiting van afzonderlijke personen nog niet door een rechtstreekse afstammingsakte is bewezen, moet het onderscheid worden behouden tussen een zekere familielijn en een waarschijnlijke genealogische plaatsing.

↑ Terug naar de inhoud

Deel 6 — Van Meulebeke naar Oudenaarde en Vedrin

De verdere verspreiding van de familie

Wingene → Meulebeke → Oudenaarde → Vedrin

De lijn van Pieter Landsocht bleef aanvankelijk in de Meulebeekse omgeving aanwezig. In latere generaties verplaatste deze tak zich naar Oudenaarde.

Een belangrijke vertegenwoordiger van deze verdere ontwikkeling is Claijs of Nicolaas Lanschot, zoon van Pieter.

Een akte van 23 november 1610 noemt hem samen met zijn echtgenote Suzanne vande Walle bij de overdracht van een erfelijke rente. Die rente ging terug op oudere transacties voor de schepenen van Meulebeke uit 1566 en 1579.

De blijvende band met Meulebeke

Ook nadat de familie naar Oudenaarde trok, bleef Meulebeke in de juridische documenten aanwezig. De oudere renten en rechten waren er gevestigd en werden later door leden van de Oudenaardse lijn overgedragen.

Vanuit Oudenaarde zette de familie zich later voort in Vedrin. Daar ontstond uiteindelijk de naamvorm Lanscotte.

Lees het dossier over Claijs Lanschot →

↑ Terug naar de inhoud

Deel 7 — Het historische wapen van Meulebeke

Het wapen van de heren De Beer

Het historische gemeentewapen van Meulebeke is verbonden met de familie De Beer.

Deze familie bezat vanaf het einde van de vijftiende eeuw de heerlijkheid Meulebeke. Het familiewapen van De Beer werd later in het gemeentewapen opgenomen.

Ook in dat wapen vormt een beer de centrale heraldische figuur.

Een sprekend wapen

Bij de familie De Beer is de beer een zogenaamd sprekend wapen: de afgebeelde figuur verwijst rechtstreeks naar de familienaam.

Bij de naam Landtsocht bestaat die onmiddellijke naamkundige verwijzing niet. Daardoor is de aanwezigheid van dezelfde figuur des te opmerkelijker.

↑ Terug naar de inhoud

Deel 8 — Vergelijking van beide wapens

Overeenkomsten en verschillen

Wapen Jan Landtsocht

één beer als hoofdfiguur;
de beer is zwart of van sabel;
het veld is vermoedelijk zilver;
de beer wordt herhaald in het huwelijkswapen Landtsocht–De Lampreel;
het wapen wordt verbonden met een bij naam genoemde Jan Landtsocht.

In zilver een beer van sabel.

Wapen Meulebeke / De Beer

één beer als hoofdfiguur;
verbonden met de familie De Beer;
wapen van de heren van Meulebeke;
later opgenomen in het gemeentewapen;
sprekend wapen dat naar de familienaam verwijst.

Onderdeel	Jan Landtsocht	Meulebeke / De Beer	Beoordeling
Hoofdfiguur	Eén beer	Eén beer	Zeer duidelijke overeenkomst.
Kleur van de beer	Zwart of sabel	Eveneens een zwarte beer in de bekende voorstelling	Waarschijnlijk gelijk.
Kleur van het veld	Ongekleurd, vermoedelijk zilver	Historische kleurstelling afzonderlijk te controleren	Nog niet volledig bewezen.
Geografische band	Familie vanuit Wingene naar Meulebeke en Brugge	Wapen van de heren van Meulebeke	Sterke plaatselijke samenhang.
Juridische band	Poorterschap en erfgoederen in Meulebeke	Heerlijk bezit en bestuur	Betekenisvolle historische context.
Bewezen verwantschap	Familie Landsocht	Familie De Beer	Nog geen bewezen bloedverwantschap.

De gelijkenis is heraldisch opvallend, maar dezelfde figuur alleen bewijst nog niet dat beide wapens dezelfde oorsprong hebben.

Vooral de oorspronkelijke kleuren en de oudste datum waarop het Landtsocht-wapen werd gebruikt, zijn belangrijk voor een verdere beoordeling.

↑ Terug naar de inhoud

Deel 9 — Mogelijke verklaringen

Hoe kan de overeenkomst worden verklaard?

Mogelijkheid 1

Het wapen was een zelfstandig en mogelijk ouder familiewapen van Landsocht, dat reeds vóór de vestiging in Meulebeke werd gebruikt.

Mogelijkheid 2

Het wapen werd aangenomen of aangepast na de vestiging van de familie in Meulebeke.

Mogelijkheid 3

Het wapen verwees naar een bestuurlijke, persoonlijke of leenrechtelijke band met de heren De Beer.

Mogelijkheid 4

Er bestond een nog niet teruggevonden familieverbinding via een vrouwelijke lijn.

Mogelijkheid 5

Beide families gebruikten dezelfde figuur, maar met een verschillende kleurstelling. In dat geval gaat het heraldisch om twee afzonderlijke wapens.

Wat nog onderzocht moet worden

een zegel van Maerten Landsocht;
een zegel of wapenvermelding van Jan Landsocht uit Wingene;
een gekleurde versie van het wapen van Jan Landtsocht;
leen- of schepenakten waarin het wapen wordt beschreven;
een bewezen verwantschap met de familie De Beer;
een oudere grafsteen of wapenafbeelding uit Meulebeke, Tielt of Brugge.

↑ Terug naar de inhoud

Deel 10 — Voorlopige conclusie

Een opvallende en vermoedelijk betekenisvolle overeenkomst

Het wapen van Jan Landtsocht, zoon van Maerten, vertoont een duidelijke overeenkomst met het historische wapen van Meulebeke. In beide gevallen staat een zwarte beer centraal.

Deze heraldische overeenkomst krijgt extra gewicht door de aantoonbare familieband met Meulebeke:

Maerten Landsocht, zoon van Jan uit Wingene, werd er poorter;
zijn kinderen bezaten er in 1521 erfelijke rechten;
het erfgoed omvatte grond, huizen, bomen en roerende goederen;
Pieter Landsocht werd de stamvader van de Meulebeekse tak;
deze familielijn trok later via Oudenaarde naar Vedrin.

De overeenkomst kan daarom moeilijk volledig los worden gezien van de historische aanwezigheid van de familie in Meulebeke.

Toch is nog niet bewezen dat het Landtsocht-wapen rechtstreeks van het wapen van de heren De Beer werd afgeleid. Het kan ook een zelfstandig familiewapen zijn geweest.

Het wapen van Jan Landtsocht vertoont een duidelijke en waarschijnlijk betekenisvolle overeenkomst met het wapen van Meulebeke. De geografische, juridische en genealogische band met Meulebeke maakt een historisch verband aannemelijk. De precieze oorsprong en de oorspronkelijke kleuren van het Landtsocht-wapen zijn echter nog niet definitief bewezen.

↑ Terug naar de inhoud

Gebruikte bronnen en gegevens:

Grafsteenbeschrijving van Jan Landtsocht, zoon van Maerten, met het afzonderlijke wapen Landtsocht en het gedeelde huwelijkswapen Landtsocht–De Lampreel.

FamilySearch, filmnummer 008373353, afbeelding 278/620, poorters van Meulebeke.

OSAK Tielt, weesboek 40, Den Zwarten Leeuw, 1521, afbeelding 155/287.

Genealogische plaatsing volgens het familieonderzoek: Jan Landsocht uit Wingene, met de lijnen van Maerten en Pieter, respectievelijk naar Brugge en naar Meulebeke–Oudenaarde–Vedrin.

← Terug naar Tielt Claijs Lanschot en Oudenaarde ↑ Naar boven