Willem Van Landschoot en de Duc de Brabant

Van Antwerpen naar New Orleans: de overtocht van Willem Van Landschoot en Sophia Theresia met de Belgische brik Duc de Brabant, december 1850 – maart 1851.

De brik Duc de Brabant — De **Duc de Brabant** was een Belgische brik die eerder dienst deed in de Koninklijke Marine. In 1850–1851 verschijnt het schip in de context van emigratie van Antwerpen naar New Orleans.

In het voorjaar van 1851 kwamen Willem Van Landschoot en zijn vrouw Sophia Theresia aan in New Orleans, Louisiana. Hun reis was begonnen in Antwerpen, vanwaar de brik Duc de Brabant in december 1850 was vertrokken. De overtocht moet vermoedelijk meer dan drie maanden hebben geduurd.

Willem was op dat ogenblik vijfentwintig jaar oud. Sophia Theresia was drieëntwintig jaar. In de passagierslijst werden zij, net als de andere Vlamingen aan boord, opgenomen onder de brede aanduiding “Germans to America”. Als land van herkomst stond Duitsland vermeld, maar voor Willem en Sophia Theresia moet dit duidelijk als een foutieve of veralgemenende aanduiding worden gelezen: hun herkomst was België.

Belangrijke genealogische nota
De vermelding “Germany” in de passagierslijst mag hier niet letterlijk worden overgenomen als geboorte- of herkomstland. In Amerikaanse en emigratiebronnen uit het midden van de negentiende eeuw werden Vlamingen en andere Nederlandstaligen soms onnauwkeurig onder ruimere taal- of regiocategorieën geplaatst. Voor Willem Van Landschoot en Sophia Theresia moet de herkomst dus als België worden begrepen, ondanks de vermelding in de lijst.

Een schip met 153 passagiers

Aan boord van de Duc de Brabant bevonden zich in totaal 153 passagiers. De reis was lang, zwaar en niet zonder drama. Uit de aantekeningen op de passagierslijst blijkt dat tijdens de overtocht minstens twee kinderen overleden. Een kind, aangeduid als passagier 83, overleed op 16 januari 1851. Een ander kind, passagier 50, overleed op 26 februari 1851.

Toch werd er tijdens dezelfde reis ook nieuw leven geboren. Op 16 maart 1851 beviel passagier 98 van een zoon. De passagierslijst laat daardoor, in enkele droge administratieve regels, de volle werkelijkheid van zo’n oceaanreis zien: vertrek, hoop, ziekte, verlies en geboorte vonden allemaal plaats binnen de beperkte ruimte van één schip.

De reis van de Duc de Brabant was niet zomaar een verplaatsing van Europa naar Amerika. Voor de passagiers betekende zij een definitieve breuk met het oude leven en het begin van een nieuwe toekomst in de Verenigde Staten.

Willem Van Landschoot als landbouwer

Willem Van Landschoot werd in de lijst vermeld als landbouwer. Dat detail is belangrijk, want het sluit aan bij het profiel van veel Vlaamse emigranten in deze periode. Zij verlieten België niet als toevallige reizigers, maar met de bedoeling zich blijvend in de Verenigde Staten te vestigen.

Ook bij Willem en Sophia Theresia wordt duidelijk dat het doel van de reis was om definitief in de Verenigde Staten te blijven. New Orleans was daarbij de toegangspoort. Vanuit deze haven konden emigranten verder trekken naar andere delen van Louisiana, naar het binnenland via de Mississippi, of naar andere staten waar landbouwgrond en werkmogelijkheden werden gezocht.

Opvallend: eerste kajuit

Een bijzonder interessant detail is dat Willem Van Landschoot en Sophia Theresia niet zomaar als gewone tussendekpassagiers werden genoteerd. Samen met Eduard De Grendel en Pierre Dirckx, beiden uit Eeklo, behoorden zij tot de enigen die als 1st cabin passengers werden vermeld.

Dat wijst erop dat zij vermoedelijk over meer middelen beschikten dan de gemiddelde emigrant aan boord. Een plaats in de eerste kajuit was doorgaans duurder en comfortabeler dan een gewone plaats tussen de andere passagiers. Het gegeven suggereert dus dat Willem en Sophia Theresia niet tot de armste reizigers behoorden, maar als relatief bemiddelde emigranten de overtocht maakten.

Betekenis van de eerste kajuit
De vermelding als 1st cabin passenger is genealogisch waardevol. Ze zegt niet alleen iets over de reisomstandigheden, maar ook over de sociale en economische positie van Willem en Sophia Theresia. Zij waren wellicht geen rijke elite, maar de keuze of mogelijkheid om in eerste kajuit te reizen toont dat zij met zekere financiële draagkracht naar Amerika vertrokken.

De Duc de Brabant vóór deze emigratiereis

De Duc de Brabant had vóór deze overtocht al een opmerkelijke geschiedenis. In 1846 maakte het schip een kruistocht naar de Shetlandeilanden en langs de kusten van IJsland. Die campagne toonde volgens de toenmalige beoordeling aan dat de brik een degelijk oorlogsschip was.

Kort daarna werd voorgesteld om het schip de Belgische vlag te laten tonen in overzeese gebieden waar België commerciële belangen had. In 1847 vertrok de Duc de Brabant onder bevel van kapitein-luitenant Schockeel naar Zuid-Amerika. Het schip voer langs de oost- en westkust van het continent en verzamelde daar informatie die voor de jonge Belgische staat van belang werd geacht.

De brik keerde op 19 april 1848 naar België terug. Later werd beslist om het schip voorlopig te ontwapenen. Toch duikt de naam Duc de Brabant enkele jaren later opnieuw op in maritieme en koloniale context. De reis naar New Orleans in 1850–1851 toont dat hetzelfde schip, of minstens dezelfde naam in maritieme administratie, ook verbonden raakte met de Belgische emigratie naar Amerika.

Een Belgische overtocht naar het Zuiden van de Verenigde Staten

De aankomst in New Orleans plaatst Willem Van Landschoot en Sophia Theresia in een bredere migratiegeschiedenis. In het midden van de negentiende eeuw was New Orleans, naast New York, een belangrijke toegangspoort voor Europese immigranten. Voor reizigers uit België betekende deze haven vaak het begin van een verdere tocht naar het binnenland.

De aanwezigheid van meerdere Vlamingen aan boord, waaronder personen uit Eeklo, maakt deze passagierslijst bijzonder waardevol. Ze toont niet alleen de individuele reis van Willem en Sophia Theresia, maar ook een klein netwerk van landgenoten die samen de oversteek maakten.

In één passagierslijst komen hier drie verhalen samen: de geschiedenis van een Belgische brik, de emigratie van Vlaamse gezinnen en de persoonlijke stap van Willem Van Landschoot en Sophia Theresia naar een definitief bestaan in Amerika.

Kerngegevens uit de passagierslijst

Schip
Brik Duc de Brabant

Vertrek
Antwerpen, december 1850

Aankomst
New Orleans, Louisiana, vermoedelijk maart 1851

Aantal passagiers
153 passagiers aan boord

Willem Van Landschoot
25 jaar, landbouwer

Sophia Theresia
23 jaar, echtgenote van Willem

Herkomst in de lijst
“Germany”, te corrigeren als België

Reisdoel
Definitieve vestiging in de Verenigde Staten

Bron: Passagierslijst van de Duc de Brabant, Antwerpen naar New Orleans, Louisiana, aankomst 1851. In de lijst worden Willem Van Landschoot en Sophia Theresia vermeld als passagiers, samen met andere Vlamingen die onder de algemene categorie “Germans to America” werden opgenomen.
www.mil.be/marine/fr/history.htm