Van Landschoot, Landsocht en Lantsucht

Hoe verschillende takken uit Adegem, Knesselare, Brugge, Tielt, Wingene, Oedelem en Oostkamp door wisselende schrijfwijzen lange tijd moeilijk van elkaar te onderscheiden waren.

De afbeelding brengt landschap, geschiedenis en genealogie samen. Zij verwijst naar de wereld van Adegem, Oedelem, Brugge en Oostkamp, waar de familie Van Landschoot — ook geschreven als Landsocht of Lantsucht — doorheen de 15de en 16de eeuw haar sporen naliet.

Een familie die al vroeg in Brugge aanwezig was

De aanwezigheid van de familie in Brugge gaat veel verder terug dan de bekende Oostkampse akten uit de 16e eeuw. Reeds in de 14e eeuw vestigden zich naamdragers in de stad. In de oudste bronnen komt de naam onder meer voor als Van Lendscoot.

Tegen het einde van de 14e eeuw vestigden ook Van Landschoots uit Knesselare en Adegem zich als poorter in Brugge. Zij brachten hun eigen familieverbanden en bezittingen mee, maar bleven vaak verbonden met hun streek van herkomst.

Nieuwe takken uit Wingene en Tielt

Tegen het einde van de 15e eeuw verschenen in Brugge ook naamdragers uit Wingene en Tielt. In deze groep werden de vormen Van Landschoot, Landsocht en Lantsucht door elkaar gebruikt.

De spelling van de naam alleen kon daardoor nooit volstaan om een persoon aan een bepaalde tak toe te wijzen. Eenzelfde man kon in de ene akte als Van Landschoot verschijnen en in een andere als Landsocht of Lantsucht.

Van Adegem naar Oedelem en Oostkamp

In het begin van de 16e eeuw kwam nog een andere beweging op gang. Leden van een familie uit Adegem trokken via de heerlijkheid Praet, Oedelem en de omgeving van Sijsele naar Oostkamp.

Ook bij deze groep wisselden de schrijfwijzen voortdurend. Dezelfde familieleden verschijnen in opeenvolgende bronnen als Van Landschoot, Van Landschot, Landsocht, Lantsoght, Landsught en Lantsucht.

Dezelfde familie, verschillende schrijfwijzen

Een bijzonder duidelijk voorbeeld is het gezin van Christiaen van Landschoot en Barbara Woestlant. In de ene akte wordt Christiaen Van Landschoot genoemd, terwijl in een latere voogdijinschrijving dezelfde familie als Lantsucht voorkomt.

Ook de voogden dragen afwisselend de vormen Willem van Landschot, Jan Lantsucht en Pieter van Lantsucht. Omdat zij bij dezelfde kinderen en dezelfde moeder Barbara Woestlant optreden, kan hier geen sprake zijn van verschillende families.

Waarom Brugge zo moeilijk was

De bronnen die het verschil maakten

De oplossing lag niet in één beslissende akte. De familieverbanden werden zichtbaar door verschillende soorten bronnen naast elkaar te leggen:

• weesstaten en voogdijrekeningen;
• huwelijkscontracten;
• boedelverdelingen en staten van goed;
• renteakten en grondbeschrijvingen;
• poortersinschrijvingen;
• vervangingen van voogden in het Ferieboek.

Vooral de voogden waren belangrijk. Meestal werd één voogd gekozen uit de familie van de vader en één uit de familie van de moeder. Daardoor konden namen die op het eerste gezicht los van elkaar stonden toch binnen hetzelfde familienetwerk worden geplaatst.

Goederen als herkenningspunt

Ook huizen en landerijen bleken bijzonder waardevolle aanwijzingen. Een huis in de Belzeputstraat, land bij de Vossenstaart, een hofstede in Oedelem of een perceel in Sint-Kruis kon over verschillende generaties worden gevolgd.

Wanneer hetzelfde goed later opnieuw verscheen bij kinderen, neven, voogden of mede-erfgenamen, werd zichtbaar hoe het bezit door de familie was overgegaan. De goederen fungeerden daardoor bijna als een tweede familienaam.

Tijdlijn van de verschillende bewegingen

• 14e eeuw: Van Lendscoot en andere vroege naamvormen verschijnen in Brugge.
• Einde 14e eeuw: naamdragers uit Knesselare en Adegem vestigen zich als poorter in Brugge.
• Einde 15e eeuw: takken uit Wingene en Tielt verschijnen, met de vormen Van Landschoot, Landsocht en Lantsucht.
• Begin 16e eeuw: een Adegemse familiegroep beweegt via Praet en Oedelem naar Oostkamp.
• Midden 16e eeuw: in Oostkamp worden Van Landschoot, Van Landschot en Lantsucht binnen dezelfde gezinnen door elkaar gebruikt.
• Na systematische vergelijking: vrijwel alle personen kunnen aan een herkenbare tak worden toegewezen.

De Oostkampse tak

Volgens de huidige reconstructie gaat de Oostkampse tak terug op Jan van Landschoot, geboren omstreeks 1460 te Adegem. Een van zijn zonen was Christiaen van Landschoot, geboren omstreeks 1505 in de Heerlijkheid van Praet en later gevestigd te Oostkamp.

Christiaen huwde Barbara Woestlant. Hun gezin en nakomelingen verschijnen in de Oostkampse bronnen beurtelings onder de namen Van Landschoot, Van Landschot en Lantsucht.

Onderzoeksconclusie

Toch betekent dit niet dat iedere naamdrager met een gelijkende naam automatisch tot dezelfde onmiddellijke tak behoort. De naamvorm moet altijd samen worden beoordeeld met datum, plaats, ouders, echtgenoot, kinderen, voogden en bezit.

Enkele personen blijven voorlopig zonder definitieve plaats in de stamboom. Hun akten bevatten te weinig gegevens om hen verantwoord toe te wijzen. Zij worden daarom bewust afzonderlijk gehouden, tot een nieuwe bron de ontbrekende verbinding kan leveren.

Van verwarring naar samenhang

Zonder deze filtering was het praktisch onmogelijk geweest de 16e-eeuwse naamdragers in Brugge en het Brugse Vrije uit elkaar te houden. Wat aanvankelijk een onoverzichtelijke verzameling gelijknamige personen leek, blijkt nu uit verschillende herkenbare takken te bestaan.

Het belangrijkste resultaat is niet alleen dat namen werden verzameld, maar dat de afzonderlijke families achter die namen opnieuw zichtbaar werden. Daardoor krijgt ook de Oostkampse tak eindelijk haar juiste plaats binnen de ruimere geschiedenis van de familie Van Landschoot.